Իրանական պատերազմը և համաշխարհային տնտեսությունը․ թվերով՝ ով է շահում, ով՝ կորցնում
Իրանի շուրջ հնարավոր ռազմական էսկալացիան կարող է գլոբալ տնտեսությանը հասցնել նոր շոկի՝ հատկապես էներգետիկ շուկաների միջոցով։ Թվերը ցույց են տալիս, որ ազդեցությունը կարող է լինել ոչ միայն զգալի, այլև համակարգային։
Էներգետիկ շուկա․ գների հնարավոր սցենարներ
Հորմուզի նեղուցով անցնում է աշխարհի նավթի մոտ 20%-ը և հեղուկացված գազի շուրջ 25%-ը։ Ցանկացած խափանում անմիջապես ազդում է գների վրա։
- Նավթի գինը կարող է աճել մինչև $100–150 մեկ բարելի համար
- Կարճաժամկետ շոկի դեպքում՝ նույնիսկ +30–50% աճ
- Գազի գները Եվրոպայում կարող են աճել 20–40%
Արդյունքում, նավթ արտահանող երկրները կարող են ստանալ տասնյակ միլիարդ դոլարների լրացուցիչ եկամուտներ մի քանի ամսվա ընթացքում։
Գնաճ և տնտեսական աճ
Էներգակիրների թանկացումը արագ փոխանցվում է սպառողական գներին։
- Գլոբալ գնաճը կարող է աճել +1–2 տոկոսային կետով
- Եվրոպայում՝ մինչև +2–3 կետ
- Համաշխարհային տնտեսական աճը կարող է դանդաղել մոտ 0.5–1%
Բարձր տոկոսադրույքները պահպանվում են ավելի երկար, ինչը թանկացնում է վարկերը և նվազեցնում ներդրումները։
Առևտուր և լոգիստիկա
Հորմուզի նեղուցի խափանումը կարող է ազդել համաշխարհային մատակարարումների վրա։
- Բեռնափոխադրումների արժեքը կարող է աճել 15–30%
- Ապահովագրական ծախսերը՝ մինչև 2–3 անգամ
- Մատակարարման ուշացումներ՝ շաբաթներից մինչև ամիսներ
Ավիացիոն ոլորտում վառելիքի ծախսերը կարող են աճել 20–40%, ինչը բարձրացնում է ավիատոմսերի գները։
Շահողներ՝ թվերով
- Նավթ արտահանող երկրներ՝ +10–20% բյուջետային եկամուտների աճ
- Ռազմարդյունաբերություն՝ պատվերների աճ տասնյակ տոկոսներով
- Ոսկու գին՝ հնարավոր աճ մինչև $2300–2500/ունցիա
Կորուստներ՝ թվերով
- Նավթ ներմուծող երկրներ՝ միլիարդավոր դոլարների լրացուցիչ ծախսեր
- Զարգացող երկրներ՝ արժույթների արժեզրկում մինչև 10–20%
- Պարտքային ճնշման աճ՝ հատկապես բարձր տոկոսադրույքների պայմաններում
Հայաստանի համար հնարավոր ազդեցությունը
- Վառելիքի գների աճ՝ 10–15%
- Տրանսպորտային ծախսերի աճ՝ մինչև 15%
- Տնտեսական աճի դանդաղում՝ մոտ 0.5–1%
Միաժամանակ, որոշ սցենարներում Հայաստանը կարող է ստանալ տարանցիկ դեր՝ մասնակի փոխհատուցելով կորուստները։
Այսպիսով՝ թվերը ցույց են տալիս, որ իրանական հնարավոր պատերազմը կարճաժամկետում կարող է շահավետ լինել էներգակիրների և ռազմարդյունաբերության համար, սակայն գլոբալ մակարդակում այն ստեղծում է բարձր գնաճ, դանդաղ աճ և համակարգային ռիսկեր։