«Թրամփի երթուղու» համաձայնագիրը փաստացիորեն փոխարինում է 2020 թվականի նոյեմբերի 10-ի համաձայնագրին․ Թոմաս դե Վաալ
Ամերիկյան «Կարնեգի» հիմնադրամի միջազգային խաղաղության գիտաշխատող և Հարավային Կովկասի հարցերով հայտնի բրիտանացի փորձագետ Թոմաս դե Վաալը գրել է, որ օգոստոսի 8-ին Սպիտակ տանը Ադրբեջանի և Հայաստանի առաջնորդների միջև ստորագրված համաձայնագրերը իսկապես պատմական նշանակություն ունեն տարածաշրջանի համար: «Foreign Affairs» ամսագրում հրապարակված իր ծավալուն հոդվածում վերլուծաբանը նշել է, որ ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը, Սպիտակ տանը երկու երկրների առաջնորդներին հյուրընկալելիս, միջոցառումն անվանել է «պատմական խաղաղության գագաթնաժողով»:
«Ոմանք կարող են սա չափազանցված համարել։ Սակայն այս դեպքում Թրամփն իր հմտության և քաղաքական հաջողության շնորհիվ իսկապես կարևոր բանի հասավ։ Ամիսներ տևած երկկողմ բանակցություններից հետո նրա ղեկավարությամբ ստորագրվեց ժամանակավոր խաղաղության համաձայնագիր», - գրում է հեղինակը։
Դե Վաալի խոսքով՝ երկու կողմերն էլ չէին ցանկանում, որ Ռուսաստանը՝ ավանդական տարածաշրջանային հեգեմոնը, հանդես գար որպես համաձայնագրի երաշխավոր, ինչը Թրամփի առաջարկը խաղաղության գագաթնաժողովի վերաբերյալ հատկապես գրավիչ էր դարձնում։ «Եթե դուք պատրաստվում եք խախտել Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինին տված խոստումները, ապա Օվալաձև աշխատասենյակն է դա անելու տեղը», - նշում է փորձագետը։
Նա հիշեցնում է Սպիտակ տանը ստորագրված փաստաթղթերի էությունը և ընդգծում, որ «Թրամփի երթուղու»՝ Զանգեզուրի միջանցքի վերաբերյալ համաձայնագիրը փաստացիորեն փոխարինում է 2020 թվականի նոյեմբերի 10-ի համաձայնագրին, որը նախատեսում էր, որ միջանցքը կգործի Ռուսաստանի վերահսկողության ներքո։
Ինչպես գրում է դե Վաալը, «տարբեր պատճառներով» Ադրբեջանի և Հայաստանի ղեկավարությունները ձգտում են ազատվել Մոսկվայի ազդեցությունից: Իր հերթին, Թրամփի վարչակազմը հետաքրքրված է գործարքին աջակցելով ոչ միայն Միացյալ Նահանգների համար հնարավոր առևտրային օգուտների, այլև այն պատճառով, որ երկարատև խաղաղության համաձայնագիրը կամրապնդի Թրամփի՝ որպես համաշխարհային խաղաղարարի կերպարը: «Այնուամենայնիվ, օգոստոսին Սպիտակ տանը ձեռք բերված համաձայնագիրը մնում է փխրուն: Այն հաջողակ կլինի միայն այն դեպքում, եթե Միացյալ Նահանգները շարունակի իրականացնել սահմանային միջազգային գործընկերության համաձայնագիրը (TRIPP) և օգնի վերաբացել հակամարտության պատճառով փակված երթուղիները: Սա պահանջում է համագործակցություն Հայաստանի, Ադրբեջանի և Թուրքիայի հետ՝ Արևելք-Արևմուտք տրանսպորտային շղթայում նոր կապերի ֆինանսավորման և կառուցման գործում, որոնք անցնում են բոլոր երեք երկրներով: Սա «Թրամփի ճանապարհը» կվերածի միջազգային մայրուղու, այլ ոչ թե պարզապես տեղական նախագծի», - ընդգծում է փորձագետը:
Նրա խոսքով, ԱՄՆ-ն նաև սերտ համագործակցության կարիք ունի Եվրամիության հետ, որը Հարավային Կովկասում զգալիորեն ավելի շատ ներդրումներ է կատարում, քան Վաշինգտոնը՝ թե՛ քաղաքական, թե՛ ֆինանսական առումով: Դե Վաալը կարծում է, որ եվրոպական աջակցությունը կարևոր կլինի Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության համաձայնագիրը պահպանելու համար:
Նյութն ամբողջությամբ՝ politik.am